ما ستارگان را از آسمان به زير کشيديم
و به زمين آورديم
اما به چه قيمتي؟
وقتي اين همه چراغ رو روشن کرديم
:چيزي ارزشمند رو از دست داديم
.ستارگان
در زمان هاي بسيار دور که جهان فقط با آتش روشن مي شد
ارتباط ما با ستارگان
بسيار
.شخصي تر بود
در طول هزاران نسل
ما ستارگان را چنان تماشا مي کرديم
.که گويي زندگي مان به آنها بستگي داشت
. و البته چنين هم بود
،ما انسان ها جزء بزرگترين
قوي ترين، يا سريع ترين
از حيواناتي نبوديم که مجبور بوديم با آنها رقابت کنيم
ولي ما يک عامل برتري داشتيم
.هوشمان
يک بخش از هوش ما، نبوغِ
.تشخيص الگو ها بود
هر شب و هرشب ، ما ستارگان رو تماشا مي کرديم
و در طي زمان، اجداد ما دريافتند
که حرکت ستارگان در شب هاي مختلف سال
تغييراتي رو در زمين پيش گويي مي کرد
که مي تونست باعث تهديد يا افزايش .شانس ما براي زنده موندن بشه
در روزگاري که تخيل ما
،تنها صحنه ي نمايش براي داستان ها بود
قبل از اينکه فيلم يا تلويزيون
،يا هر نوع دستگاه الکترونيکي وجود داشته باشه
،تمدن هاي مختلف انسان ها اين نقاط رو به هم متصل مي کردند
.تا اَشکال مخصوص به خودشون رو به وجود بيارن
اين اَشکال به تصاوير کتاب داستاني تبديل شدند
.که در اصل، راهنماي بقاي ما بود
اسامي و شخصيت هاي خدايان،قهرمانان
حيوانات مزرعه يا چيزهاي آشناي ديگه
.از تمدني به تمدن ديگر تفاوت داشت
اما يک دسته ستارگان با شکوه بخصوصي بودند
که يونانيان قديم و خودِ ما، اونها رو به يک : اسم مي شناسيم
.پليديس (خوشه ي پروين يا ثريا، که به آن هفت خواهر هم مي گفتند)
دسته اي از ستارگان که حدود 100 ميليون سال پيش . شکل گرفت
،هريک از اونها، تقريبا 40 برابر از خورشيد ما پر نور تره
،و السيوني(اتاي ثوري) درخشان ترين اونهاست
.که 1000 برابر از خورشيد ما پرنور تره
تا چندين قرن، از پليديس براي آزمون بينايي
.مردم سراسر جهان استفاده مي شد
،اگر مي تونستيد حداقل شش ستاره از اين مجموعه رو ببينيد
.بينايي شما طبيعي قلمداد مي شد
،اما اگر بيش از هفت ستاره رو مي ديديد
.بهترين کانديدا براي جنگجو يا ديده بان شدن بوديد
در ميان قبايل کِلت و مذهبيون آنها در جزاير انگليس
اين باور وجود داشت که پليديس با ارواح مرتبط بود
اونها معتقد بودند در شبي از سال که اين خوشه به
،بالاترين نقطه در آسمان نيمه شب مي رسيد
.ارواح مردگان در زمين سرگردان مي شدند
معتقديم که اين منشاء پيدايش جشني است که
، نام داشتSamhain که قبلا به
.و امروزه هالووين گفته مي شه
سراسر کره ي خاکي، اجداد ما
داستان هاي شگفت انگيزي از نحوه ي
.پيدايش پليديس در آسمان نقل مي کردند
،براي افراد قبيله ي کايووا در آمريکاي شمالي
:جريان به اين شکل اتفاق افتاده بود
در زمان هاي بسيار دور، چند زن جوان
دور از چشم ديگران از اردوگاه خودشون خارج شدند
.تا آزادانه زير نور ستارگان برقصند
!اي سنگ !ما رو نجات بده
!اي سنگ، به ما رحم کن
سنگ فرياد اون ها رو شنيديد و به سمت آسمان جنبيد
.تا تبديل به چيزي شد که امروز به نام برج ابليس مي شناسيم
دختران به ستارگان خوشه ي پليديس تبديل شدند
که در نيمه ي زمستان ميشه ديدشون که در . بالاي برج معلق هستند
يونانيان باستان هم اين هفت گوهر درخشان رو
،هفت دوشيزه مي دانستند
،هفت دختر اطلس (در اساطير يونان اطلس عليه خدايان جنگيد و محکوم شد افلاک را بر دوش بگيرد)
که اين بار نه توسط خرس ها، بلکه توسط
صورت فلکيِ] شکارچي تعقيب مي شدند]
که يک روز که قدم مي زد مخفيانه اونها رو دنبال کرد
و ميل و شهوت عقلش رو از بين برده بود
او هفت سال خستگي ناپذيرانه اونها رو تعقيب کرد
،خسته و درمانده ! زئوس نجاتمان بده-
از زئوس تمنا کردند که رها شوند
زئوس، شاه خدايان دلش بر آنان به رحم آمد
و هفت دوشيزه را
.به پليديس تبديل کرد
، اما خدايان اگر فقط يک خصلت داشته باشند دمدمي مزاج بودنه
وقتي شکارچي با نيش عقرب به هلاکت رسيد
زئوس او را در آسمان قرار داد تا بتونه دوباره به تعقيب
.هفت خواهر زيبارو ادامه بده
اجداد ما حقيقتا
.خيالبافي هاي فوق العاده اي مي کردند
،اما هرگز نتونستند ما رو به ستارگان نزديک تر کنند
.مگر در خواب و خيال
چند هزار سال ديگه طول کشيد
تا سه دانشمند زيرک، قفل راز هاي
.زندگي واقعي ستارگان رو باز کنند
در سال 1901
.دانشگاه هاروارد فقط جاي مرد ها بود
اما اخترشناسي به نام ادوارد چارلز پيکرينگ
.اين قانون رو زير پا گذاشت
دفتر پيکرينگ انتهاي راهروست
اون در اون طرفي هم اونجاييه که
کامپيوتر هاش(محاسبه گر ها) هستند
،از قرار بايد اين خانم ها رو کامپيوتر(محاسبه گرها) صدا کنيم
ولي شنيدم بعضيا بهشون ميگن
!حرمسراي پيکرينگ
پيکرينگ از يک گروه خانم استفاده کرد
تا گونه هاي ستارگان مختلف رو ترسيم و طبقه بندي کنه
يکي از اين خانم ها، کليد درک ما از
.مفهوم ستارگان رو به وجود آورد
و يکي ديگشون راهي ابداع کرد که بتونيم
.اندازه ي کائنات رو محاسبه کنيم
به دلايلي، احتمالا اسم هيچ کدومشون به گوشتون نخورده
فکر مي کنيد چرا؟
،ايشون خانم اَني جامپ کَنن هستند .سرپرست گروه
قبل از اينکه کارش تموم بشه
بيش از ربع ميليون ستاره رو فهرست کرد
شماره 11 يک ستاره است از نوع بي 7
اون السيونيه در خوشه ي پليديس
کنن شنواييش رو در نوجواني ، هنگام ابتلا به بيماري
مخملک از دست داده بود
شماره ي 12 از نوع بي6 است
.ايشون هم هنريتا سوان لِويت هستند .او هم ناشنوا است
.ديگر دانشمند برجسته ي اين اتاق اونه
لِويت قانوني رو کشف کرد که دانشمندان هنوز هم
با گذشت بيش از يک قرن
براي محاسبه فاصله با ستارگان
و همينطور اندازه ي کائنات، ازش . استفاده مي کنند
کنِن يک کارت تبريک کريسمس فرستاد
که درش توضيح داده بود او و خواهرانش .دقيقا چکار مي کردند
او نوشت : نوري که از ستارگان مياد
.وارد منشوري ميشه که در تلسکوپ قرار داره
اين نور تقويت شده و به يک نوار تبديل ميشه
.که رنگ هاي تشکيل دهنده ي نور رو نشون ميده
، پرتوهاي سرخ به يک طرف .و پرتو هاي بنفش به طرف ديگه ميرن
.اين طيفِ نوري ستاره است
يک سري خطوط نازک و ظريف تيره هم مشخصه
که با مقايسه ي اونها با خطوطي که از
درخشش مواد ديگه در آزمايشگاه بدست اومده
مي تونيم تعيين کنيم که آيا عناصِر آشناي روي
.کره ي زمين در دورترين ستارگان هم وجود داره يا نه
12358استB اين لوح شماره ي
.شماره ي 1 روي اين لوح از ستارگان نوع بي است
بنويس بي 2
چندين دهه طول کشيد تا کنِن
ويژگي طيفي صدها هزار
، ستاره رو طبقه بندي کنه
:که ميشه از طرحي که ابداع کرد تشخيص داد
کنِن کشف کرد که ستارگان رو
ميشه با توجه به طرح طيفي اونها
،در هفت دسته طبقه بندي کرد
.که هرکدام با يک حرف مشخص مي شد
اما طرح طيفي دو ستاره که ذيل يک حرف طبقه بندي مي شدند
ممکن بود تفاوت هاي ريزي باهم داشته باشه
اختلاف هاي جزئي اي که کنِن
.در موقع طبقه بندي به ذهن سپرده بود
،براي تشخيص اين طيف ها از يکديگر
.او ده زير مجموعه عددي براي هر دسته معين کرد
اَني جامپ کنِن ستارگان رو سازمان داد و دسته بندي کرد
اما کشف کردن رمزي که در کار او پنهان شده بود
.به عهده ي دانشمند ديگه اي قرار گرفت
،در انگلستان سال 1923 زنان از حق
ادامه ي تحصيل در مدارج بالاي علمي محروم بودند
اما سيسيليا پِين به کنفرانسي در لندن رفت
که توسط اختر شناسي به نام سِر آرتور ادينگتون برگزار شده بود
او اولين دانشمندي بود که توانست مدارکي دالّ بر
درستي ايده ي انقلابيِ
.نسبيت عام انيشتين فراهم کنه
از اون لحظه به بعد
مي دونست که هيچ چيز نميتونه او رو از
. دنبال کردن روياهاي بزرگش بازداره
او تصميم گرفت به امريکا مهاجرت کنه
جايي که زنان آزادي براي
.مطالعه ي ستارگان رو بدست آورده بودند
.در خواست او در هاروارد پذيرفته شد
،چيزي که او بعدها در آنجا کشف خواهد کرد
يکي از باورهاي اصلي ستاره شناسي رو به .چالش خواهد کشيد
حاصل اين کشمکش
آغاز ظهور اخترفيزيک (فيزيک نجومي) مدرن . خواهد بود
،همينطور که دهه ها از پي هم مي گذشتند
اَني جامپ کنِن و تيمش به غربال کردن ستاره ها ادامه مي دادند
و ويژگي طيفي مخصوص هر ستاره رو
با نگاهي گذرا بررسي کرده و اون رو
.در يکي از هفت دسته قرار مي دادند
ستارگان تبديل مي شدند به صد ها هزار نقطه
در مقياسي وسيع، که هنوز هيچ کس .ازش سر در نمي آورد
تا اينکه به اين انجمن خانم ها، يکي ديگه .هم اضافه شد
به به، سلام
تو بايد دوشيزه پيِن باشي
منتظرت بوديم
.بيا تو
سيسيليا پِين هرگز چنين محبتي رو در محيط
علمي تجربه نکرده بود
اين انجمن خواهران، با سخاوتمندي
،حاصل تمام زحماتش رو با او شريک شد
و او مشاهدات اون ها رو به درکي
.جديد و بنيادي از ستارگان تبديل کرد
.اين دو زن با هم دوستان صميمي شدند
کنِن هر آنچه درباره ي طيف ستارگان مي دانست
،به پِين آموخت
و پِين شروع کرد به تحليل اطلاعات کنِن
تا ببينه آيا مي تونه فرمول شيميايي
.و حالت فيزيکي حقيقي ستارگان رو مشخص کنه
اون از تخصص خودش که فيزيک اتمي و
.و تئوريک بود استفاده کرد
،برجسته ترين ويژگي طيف ستارگان
حاکي از وجود عناصِر سنگيني مثل
کلسيم و آهن در اونها بود
که از فراوان ترين عناصِر موجود در ، کره ي زمين هستند
پس ستاره شناسان طبيعتاً نتيجه گرفتند
که ستارگان از همون عناصِري
،که در زمين هستند ساخته شده اند
.و تقريبا با همون نسبتي که در زمين هست
در سال 1924، هنري نوريس راسل رئيس انجمن
ستاره شناسان امريکا بود و نقش عظيمي در
.شکل گيري درک ما از ستارگان ايفا کرده بود
40تا 45 عدد از عناصري که
در کره ي زمين داريم
،در طيف خورشيد هم وجود دارند
بنابراين ميتونيم چنين فرض کنيم که ترکيبات خورشيد
.همانند ترکيبات زمين هستند
پس اگر پوسته ي زمين رو تا حد ،گداخته شدن حرارت بدهيم
طيف ساطع شده از اون همانند طيف .خورشيد خواهد بود
اَني، فکر کنم متوجه شدم که همه ي اين ها . چه معني اي داره
.سال ها زحمتي که کشيدي
بهم بگو
من محاسبه کردم که طيف نوري
در دامنه ي گسترده ي تغييرات دمايي
بايد به چه شکلي باشه، و همه ي طيف ها
.با سيستم طبقه بندي تو کاملا هماهنگه
.طيف هر ستاره دقيقا بيانگر ميزان حرارت اونه
تو "O-B-A-F-G-K-M" ،در واقع مقياس حرارتي ستاره هاست
.از داغ ترين به سرد ترين
:خبر اصلي اينه اَني به لطف کار تو
من کشف کردم که ستارگان تقريباً به صورت کامل
.از هيدروژن و هليوم ساخته شدن
ميليون ها برابر بيشتر هليوم و هيدروژن
.در ستارگان وجود داره تا آهن
.خودم ميدونم، ابلهانه به نظر مي رسه
از اين بابت مطمئني؟
کس ديگه اي محاسباتت رو چک کرده؟
هنوز نه، ولي همش رو توي پايان نامه ي خودم نوشتم
.که براي پروفسور راسل فرستادم
.زن بيچاره
راسل براي سيسيليا پِين احساس تاسف کرد
.تز او به نظر راسل از اساس اشتباه بود
کاملا غير ممکنه که تصور کنيم هيدروژن
. ميليون ها بار فراوان تر از آهنه
مدارکي که با دقت جمع آوري کرده بود
لابلاي دانش غالب و پذيرفته شده ي آن زمان .به فراموشي سپرده شد
از خودش پرسيد: چطور ممکنه نظر من درست باشه
وقتي به اين معنيه که
چنين دانشمند سرشناسي اشتباه کرده؟
،عليرغم اينکه به کيفيت تحقيقاتش مطمئن بود
پا پس کشيد و جمله اي به پايان نامه اش افزود
.که بصيرت موجود در اون رو بي اعتبار کرد
،چهار سال خواهد گذشت
.تا راسل دريابد که پِين درست گفته بود
در دفاع از اعتبار راسل، بايد گفت ،که به محض اينکه فهميد
.اذعان کرد که پِين اين کشف را انجام داده است
،اتمسفر درخشان پِين توسط همگان
به عنوان بهترين پايان نامه ي دکترايي
که تا کنون در ستاره شناسي نوشته شده .قلمداد ميشه
اين متن تبديل به کتاب درسي استاندارد .در حوزه ي خودش شد
.مقصر خود من بودم که بر نقطه نظرم پافشاري نکردم
من تسليم قدرت حاکم بر فضاي علمي شدم .در حالي مي دونستم نظر من درسته
اگر از شواهد و درستي کار خودتون مطمئن هستيد
.بايد از موضع خود دفاع کنيد
سخنان قدرتمندان
ممکنه که در ديگر حوزه هاي تجربه ي ، انسان غالب باشد
اما در علم، تنها چيزي که اهميت دارد شواهد است
.و منطق استدلال
تفاسير سيسيليا پِين از داده هاي
اَني جامپ کنِن در باره ي طيف ستارگان براي ما ممکن ساخت
،که نه تنها داستان زندگي ستارگان را بخوانيم
بلکه داستان خودِ حيات را تا لحظات آغاز شدنش در
.مرگ آتشين ستارگان دنبال کنيم
.انواع گوناگوني از ستارگان وجود دارند
،برخي چون خورشيد تابان اند
.و برخي کم نور
،عظيم ترين ستارگان ده ميليون برابر بزرگتر
.از کوچکترين ستارگان هستند
بعضي ستاره ها قديمي تر از آن هستند ، که بتوان تصور کرد
.بيش از 10 ميليارد سال عمر دارند
.بعضي ديگر، هم اکنون در حال زايشند
،چنان که اتم ها در هسته ي ستاره گداخته مي شوند
.نور ستاره را به وجود مي آورند
،ستارگان از پسماند ها متولد مي شوند
که از گازها و ذرات ابرهاي بين ستارگان .شکل گرفته اند
جرم ستارگان موجود در پسماند ها
ممکن است از چيزي کمي حجيم تر از
...بزرگترينِ سيارات
تا ستارگان فوق عظيمي که خورشيد . در برابر آنها کوچک به نظر مي رسد فرق کند
Orion's beltستارگانِ سحابيِ زيرِ (معروف به کمربند شکارچي يا کمربند جبار)
حدود 5 ميليون سال قدمت دارند
و هنوز در لفافي از گاز ها و ذرات پيچيده شده اند
.که آنها را بوجود آورد
،ستارگان پليديس کودکان نوپايي بيش نيستند
و حدود 100 ميليون سال قدمت دارند
لفاف گاز و ذرات دور و بر اونها پراکنده شده
،اما اونها با جاذبه ي متقابلشون
.هنوز بهم پيوسته هستند
،چند صد ميليون سال ديگه که بگذره
از هم جدا شده و مسير هاي متفاوتي رو پيش خواهند گرفت
.و هرگز دوباره يکديگر را نخواهند ديد
(اغلب ستارگان دبّ اکبر (ملاقه ي بزرگ در سن جواني هستند
يعني تقريبا نيم ميليار سال سن دارند
اونها قبلا از خوشه اي که در اون متولد شدن جدا شدند
اگر چه هنوز هم مي تونيم خانواده ي مشترکشون رو رديابي کنيم
نهايتا اون ها در کهکشان راه شيري .پخش خواهند شد
اما برخي از آشنا ترين صورت هاي فلکي
،ترکيبي هستند از ستارگاني که به هم نامرتبطند
،برخي کم نور و نزديک
.برخي درخشان و در دور دست
خورشيد ما؟
،از فاصله ي حتي فقط چند سال نوري
.پيدا کردنش بين ديگر ستارگان کار دشواريه
.اون يکيه
خورشيد ما ميان ساله
.و از زمان تولدش راه طولاني اي رو پيموده
،ستارگان خواهر خورشيد
،که از ابرهاي بين ستاره اي يکساني به وجود اومدن
.در سراسر کهکشان پراکنده شده اند
.بسياري از اونا سيارات مخصوص به خودشون رو دارند
حتي شايد در بعضي از اون سيارات
.تکامل حيات و شعور وجود داشته باشه
اغلب ستارگاني که در آسمان شب ما هستند
در واقع به دور يک يا چند خورشيد مي گردند
با چشم غير مسلح
معمولا اعضاي کم نورتر را
در اين سيستم هاي دو يا چند ستاره اي .نمي توانيم ببينيم
در جهاني با سه خورشيد
به ندرت شب خواهد بود
و روزها بين آبي و قرمز در نوسان هستند
سرنوشت ستارگان اين است که دچار فروپاشي شوند
از هزاران ستاره اي که وقتي
،در شب به آسمان نگاه مي کنيد مي بينيد
هر يک از آنها در فاصله ي
بين دو فروپاشي قرار دارد
از فروپاشي نخستين از ابر گازي تاريک بين ستاره اي
که ستاره را بوجود مي آورد
تا فروپاشي نهايي ستاره ي درخشان
.که به سمت سرنوشت نهايي خود گام بر مي دارد
گرانش ستاره را يکپارچه و منقبض نگه مي دارد
.مگر اينکه نيروي ديگري مداخله کند
.خورشيد توپي عظيم و بزرگ از گاز گداخته است
گاز فوق العاده داغ مرکز خورشيد
. به خورشيد فشار ميآورد تا به بيرون منبسط شود
در عين حال، گرانش خودِ خورشيد
.آنرا به درون ميکشد و منقبض مي کند
و خورشيد ما در موازنه ي بين اين دو نيرو
در تعادلي پايدار قرار دارد
.بين گرانش و آتش اتمي
تعادلي که به مدت
.چهار ميليارد سال ديگر حفظ خواهد شد
اما همينطور که خورشيد هيدروژن را مصرف مي کند
هسته ي آن به آهستگي منقبض مي شود
و سطح خورشيد در واکنش به آن رفته رفته انبساط مي يابد
اين فرايند بي نهايت آهسته
و غير محسوس
طي ميليون ها سال رخ مي دهد
اما حدود يک ميليارد سال ديگر
خورشيد 10 درصد درخشان تر
.از امروز خواهد شد
ده درصد شايد چندان زياد به نظر نرسد
اما اين گرماي اضافي تاثيري چشمگير .بر زمين خواهد گذاشت
وقتي خورشيد در نهايت سوخت اتمي خود را به پايان برساند
،يعني چهار يا پنج ميليارد سال ديگر
گاز موجود در آن خنک شده و فشار آن کاهش مي يابد
اجزاي درون خورشيد
ديگر توان تحمل وزن
لايه هاي خارجي آن را نخواهند داشت
و فروپاشي نخستين دوباره آغاز خواهد شد
.هيچ چيز تا ابد باقي نخواهد ماند
.حتي ستارگان هم مي ميرند
هليوم، خاکسترِ
ده ميليار سال گداختن هيدروژن
،که در هسته ي خورشيد جمع شده است
،در غياب انفجار هاي اتمي براي نگه داشتن وزنش
هسته شروع به فروپاشي مي کند تا زماني که به قدري داغ شود
.که هليوم را به کربن و اکسيژن تبديل کند
هسته ي خورشيد
.امروز بسيار داغ تر از آن است که در گذشته بود
جَو آن به سرعت گسترش مي يابد
و در چند ميليون سال آينده بيش از
.صد برابر اندازه ي اصلي خود باد خواهد کرد
.ستاره ي غول سرخ
و سيارات را در خود مي پيچد و مي بلعد
سياره ي مريخ
سياره ي ونوس (زهره)
.و احتمالا زمين
من دوست دارم فکر کنم
ده ها ميليون سال ديگر قبل از اينکه ، چنين اتفاقي بيفتد
اگر هنوز حياتي در زمين وجود داشته باشد
.منزلگاه هاي جديدي در ميان ستارگان خواهد يافت
به محض اينکه خورشيد تمام هليوم خود را بسوزاند
به شدت ناپايدار خواهد شد
.و لايه هاي بيروني خود را از دست خواهد داد
هسته ي فوق العاده داغ که اکنون حفاظي ندارد
همه ي اطراف خود را
در نور پرانرژي فرا بنفش غرق مي کند
اتم ها رقصي ديوانه وار از تشعشع خواهند کرد
خورشيد مثل کيک فنجاني له شده
و به اندازه ي حجم صد برابر زمين منقبض مي گردد
و در اين نقطه، خورشيد به قدري متراکم خواهد شد
که ازدحام الکترون ها مقامتي عظيم توليد کرده
و اجازه ي انقباض بيشتر را نخواهد داد
هسته ي نوراني در مرکز خورشيد
تنها بخش خورشيد است که باقي مي ماند
يک ستاره ي کوتوله ي سفيد که با نوري خفيف
تا صد ميليارد سال ديگر به نورافشاني . ادامه خواهد داد
آيا موجودات آينده ي دور
که از کنار اين ستاره ي ويران مي گذرند
هيچ تصوري از حيات و جهاني که اين خورشيد روزي گرم کرده بود خواهند داشت؟
سايه ي مرگِ توهم گونه ي
ستارگان معمولي به سرعت مي گذرد
چرا که فقط چند ده هزار سال طول مي کشد
تا در گاز و غبار بين ستارگان پراکنده شود
.جايي که آبستن زايش ستارگان جديد خواهد بود
ستارگاني که در سيستم ستاره اي دوتايي هستند
.ممکن است سرنوشت ديگري داشته باشند
سيريوس(شباهنگ) که روشن ترين ستاره ي آسمان شب است
ستاره ي دوقلوي بسيار کم نوري دارد
.يک کوتوله ي سفيد
اين ستاره زماني مثل خورشيد بود
روزي وقتي که سوخت سيريوس پايان يابد
و تبديل به غول سرخ شود
مواد خودش رو به سمت کوتوله ي سفيد جاري خواهد کرد
،گرانش شديد دوقلوي او
گازها را جذب خواهد کرد
و آنرا به صورت صفحه اي مارپيچي به خود مي کشد
وقتي گازِ ستاره ي بزرگتر
به سطح کوتوله ي سفيد برسد
انفجار هسته اي به وجود خواهد آورد
بزرگترين انفجار آن، انرژي اي معادل
.يکصد هزار برابر انرژي خورشيد ايجاد خواهد کرد
هريک از انفجارهاي سطح ستاره نوُا (نواختر) نام دارد
.که معادل کلمه ي «جديد» در لاتين است
ستاره اي به بزرگي 15 برابر خورشيد
مثل رايجِل، اَبَر غول آبي رنگ
که پاي راست شکارچي (جبار) را تشکيل مي دهد
.سرنوشت ديگري دارد
.فشار الکترون ها مانع فروپاشي آن نخواهد شد
اين ستاره آنقدر در خود فرو خواهد ريخت
که هسته ها از فرط اشباع و تراکم
توليد فشار خواهند کرد
رايجِل به اندازه ي 100 هزار برابر فشرده خواهد شد
تا جايي که ديگر هيچ فضايي بين هسته ها باقي نمي ماند
و بيش از آن نمي تواند فشرده شود
در اين نقطه باعث بوجود آمدن
:واکنش هسته ايِ بسيار قوي اي مي شود (اَبَر نو اختر (سوپر نوُا
بيشتر تکامل ها در ستارگان
ميليون ها بلکه ميلياردها سال زمان مي بره
اما فروپاشي دروني
که باعث رخ دادن انفجار سوپر نوُا مي شود تنها .چند ثانيه زمان مي برد
آنچه باقي مي ماند يک هسته ي اتمي است
به اندازه ي يک شهر کوچک
يک ستاره ي نوتروني چرخان (به نام پولسار (تَپ اَختر
اما براي ستاره اي برزگتر از
سي برابر حجم خورشيد
ستاره اي مثل آلنيلام در کمربند شکارچي
فروپاشي آن هرگز متوقف نخواهد شد
تا چند ميليون سال ديگه
وقتي سوخت آلنيلام پايان يابد
آن هم سوپر نوُا خواهد شد
هسته ي آلنيلام که از داخل منفجر مي شود
چنان عظيم خواهد بود که حتي نيروهاي اتمي هم
آنقدر قوي نيستند که جلوي فروپاشي آنرا بگيرند
هيچ چيز نمي تواند در برابر چنين گرانشي مقاومت کند
چنين ستاره اي سرنوشت اعجاب آوري دارد
او آنقدر به فروپاشي ادامه خواهد داد
تا از مرز فضا-زمان عبور کند
مرزي به نام افق رويداد
.که ديدن فراتر از آن براي ما غير ممکن است
،وقتي از اين مرز عبور مي کند
ستاره بطور کامل از ميدان ديد ناپديد مي شود
و درون سياهچاله قرار مي گيرد
جايي که گرانش به قدري قوي است
.که هيچ چيز، حتي نور هم توان گريختن از آن را ندارد
اما سرنوشتي حتي از اين
،عجيب تر هم وجود دارد
.که در انتظار نوع نادري از ستارگان است
در کهکشان ما يکي از اين گونه ستارگان وجود دارد
اين ستاره به قدري ناپايدار است که وقتي به پايان کار مي رسد
به نواَختر يا اَبَرنواختر(سوپر نوُا) تبديل نمي شود
بلکه چيزي مي شود بسيار فاجعه بار تر
.يک هايپرنوُا
.و ممکنه اين اتفاق در زمان حيات ما بيفته
کمتر جايي بهتر از مناطق خالي از سکنه ي استراليا در کره ي زمين وجود داره
که بشه ديد بهتري از آسمان شب داشت
نه ساختماني هست
نه ماشيني، نه چراغ خيابان، هيچ چيز اينجا نيست
...فقط نور ستارگان
.گاهي هم چند تا کانگورو
از اينجا مي تونيد ديد منحصر به فرد و فوق العاده اي
از راه شيري داشته باشيد
مرکز کهکشان ما
بر فراز آسمان بالا مياد
و دور آسمون مي چرخه
.مثل ستون فقرات شب
ما در کهکشاني مارپيچي زندگي مي کنيم
و وقتي به راه شيري نگاه مي کنيم
نور ميليارد ها ستاره رو در صفحه ي مارپيچي اون مي بينيم
و زير اين آسمان زيباي تيره
مي تونيد ببينيد که راه شيري نوار يکنواختي از نور نيست
قسمت هاي تاريک و شکاف هايي در نور ستارگان وجود داره
اين قسمت هاي تاريک توسط ذرات و غبار هاي بين ستاره اي بوجود اومدند
ذرات جلوي نور ستارگان رو مي گيرند، و اين ذرات خيلي هم زيادند
بيشتر تمدن ها به ستارگان خيره مي شدند
و نقاط رو به هم متصل مي کردند
:تا اَشکال آشنايي در آسمان درست کنند
.صورت هاي فلکي
اما بوميان ساکن استراليا
الگويي در تاريکي تشخيص دادند
که در ميان راه شيري حرکت مي کرد
اونها شتر مرغ ديدند، پرنده اي بزرگ
که بومي اين قاره است
اما نه در ستارگان،بلکه در جايي که ستارگان نبودند
راه هاي زيادي براي نگاه کردن به آسمان وجود داره
ما يک ميليون سال شايد هم بيشتر آسمان رو تماشا کرده ايم
و اتفاقات زيادي در اين زمان افتاده
حدودا هر يک قرن يک سوپر نوا در کهکشان ما منفجر مي شه
اگر مي تونستيم همه ي اون شب هاي خيره شدن به ستارگان رو
در يک دقيقه فشرده کنيم
اين چيزي است که مي ديديم
حالا اگر چشمان ما تلسکوپ بودند
اگر کاسه ي چشم ما دريافت کننده هاي عظيم نور به اندازه ي چرخ گاري بودند
و ديد ما محدود به فقط يک نوع از نور نبود
اين راه شيري اي بود که مي ديديم
کهکشاني در نور نزديک به فروسرخ (مادون قرمز)
با پيچکي از ذراتي که به اطراف جاري هستند
و توسط انفجارهاي سوپرنوا ها به سمت بيرون پرتاب ميشن
و به شکل سايه روشن هايي در پس زمينه ي
بي نهايت ستارگان قرار دارند
حدود 7500 سال نوري دورتر
در بخش ديگري از کهکشان ما
جايي هست که هميشه در کشمکش و تحول است
در مقياسي غير قابل ادراک
اين سحابي کارينا است
يک ماشين توليد ستاره
پنجاه سال طول مي کشد تا يک پرتو نور از ميان آن عبور کند
ستارگان غول آسا اينجا متولد مي شوند
گاز و ذرات اطراف را
با تشعشعات قوي فرابنفش خود مي سوزانند
وقتي ستاره اي غول آسا مي ميرد
به صورت قطعات ريزي مي ترکد
و مواد آن در جاي جايِ پهنه ي آسمان پراکنده مي شوند
تا بعد ها با نور ستارگان به جنبش درآيند
يا توسط گرانش گرد هم بيايند
ستاره به غبار
غبار به ستاره
در کائنات، هيچ چيز اتلاف نمي شود
اما محدوديتي براي حد نهايت بزرگي يک . ستاره وجود دارد
در قرن هفدهم وقتي ادموند هالي
از خط استوا عبور کرد تا نقشه ي صور فلکي جنوب را ترسيم کند
اتا کارينا همچون هر ستاره ي کم نور ديگري به نظر مي رسيد
اما در 1843 اتاکارينا
به ناگهان تبديل به دومين ستاره ي درخشان آسمان شد
که فقط سيريوس از آن پرنورتر بود
و از آن زمان تا کنون همچنان مي درخشد
اون ابري که مثل دَمبِل ميمونه
اثرات باقيمونده از اون اتفاقه که همچنان در حال گسترشه
در مرکز اون ستاره اي ديوانه قرار داره
...صحبت از ناپايداري کرديم
اِتا کارينا دست کم 100 برابر
بزرگتر از خورشيده
و نوري معادل با 5 ميليون برابر خورشيد ساطع مي کنه
اون داره حدّ ممکن بزرگي يک ستاره رو که در نظر داشتيم افزايش ميده
ديگه اينکه شواهدي وجود داره که اِتاکارينا
از جاذبه ي بيش از حدّ دوقلوي شرور خودش که
در مدارش مي گرده عذاب مي کشه
ستاره ي عظيم ديگري به نزديکي فاصله ي زحل با خورشيد
هسته ي ستاره ي فوق عظيم به قدري پرتو ساطع مي کنه
که فشار خارجي ناشي از اون مي تونه به گرانش ستاره غلبه کنه
اگر ستاره اي بيش از حد بزرگ باشه
فشار تشعشعاتش بر قدرت گرانش اون غلبه مي کنه
و ستاره منفجر مي شه
سرنوشت اِتا کارينا از قبل رقم خورده بود
.وقتي که ميليون ها سال پيش متولد شد
وقتي سرانجام منفجر بشه
کسي نمي دونه شايد همين الان هم منفجر شده باشه
نبايد فراموش کنيم که نوري که از اون به چشم ما مي رسه
7500 سال پيش ازش خارج شده
باعث تحولاتي ناگهاني و شديد خواهد شد که تا کنون به چشم نديديم
يک هايپرنوُا
انفجاري چنان عظيم که سوپرنوُا در برابرش
.مثل ترقه بازي مي مونه
اگر در نزديکي ما منظومه هاي خورشيدي
با سياراتي که در اونها حيات وجود داره باشند .فرصتشون خيلي کمه
هايپرنوا چنان ميزان عظيمي از تشعشعات ...به فضا ساطع مي کنه
...نه فقط نور، بلکه اشعه ي ايکس و اشعه ي گاما
که سياراتي که ده ها بلکه
صدها سال نوري دورتر هستند هم
ممکنه اتمسفر خودشون رو از دست بدهند
.و در فَوراني از تشعشعات مرگبار غوطه ور بشن
چيزي جز ويراني
در هزاران منظومه ي شمسي نزديک خودش باقي نخواهد گذاشت
احتمالا همين الان داريد از خودتون مي پرسيد
آيا ما در امانيم؟
اگر اِتاکارينا منفجر شود
چه بر سر زمين خواهد آمد؟
نگران نباشيد، براي زمين اتفاقي نخواهد افتاد
اگر يادتون باشه ما 7500 سال نوري
از اِتاکارينا فاصله داريم
شدت تشعشعات يک ستاره
،حتي يک ستاره ي در حال انفجار
در اثر طي مسافت سريعا کاهش پيدا مي کند
اما با اين حال اِتاکارينا در گير و دار مردنش
نمايشي شگفت انگيز راه خواهد انداخت
شب را در نيمکره ي جنوبي روشن خواهد کرد
چنان روشن که گويي ماه ديگري در آسمان است
شکوهمندترين آواز قويي که يک ستاره مي تواند سر دهد(اشاره به اعتقاد قدما به آواز خواندن قو لحظه ي پيش از مرگ)
اجداد ما خورشيد را مي پرستيدند
و تصور نکنيد که انسان هاي ناداني بودند
کاملا با عقل جور در مياد که به خورشيد و ستارگان احترام بگذاريم
.چون ما فرزندان آنها هستيم
سيليکون داخل سنگ ها، اکسيژن هوا
کربن داخل دي ان اِ ، آهن بکار رفته در آسمان خراش ها
نقره ي جواهرات
همه چيز و همه کس ميلياردها سال پيش در ستارگان ساخته شده اند
سياره ي ما، جامعه ي ما و حتي خود ما
.گرد و غبار ستارگان هستيم
خوب پس چيه که اتم ها رو به رقص وا ميداره؟
چطور انرژي يک ستاره تبديل به
همه ي چيزهايي ميشه که در جهان در حال رخ دادنه؟
انرژي چيه؟
ما لبريز از آنيم
وقتي اتم ها هيدروژن درون خورشيد گداخته مي شوند
اتم هاي هليوم رو به وجود مي آورند
و اين گداخت از خودش انرژي خارج مي کنه
که ميتونه ده ميليون سال در درون خورشيد سرگردان باشه
قبل از اينکه به سطح اون برسه
و وقتي به سطح رسيد، آزاده که مستقيم از
خورشيد به سمت زمين به شکل نور مرئي
.پرواز کنه
اگر به سطح يک برگ برخورد کنه
در گياه به شکل انرژي شيميايي ذخيره مي شه
از نور آفتاب
Moonshine به (مون شاين يکي از معروف ترين شراب هاي جهان است)
مي تونم احساس کنم که مغز من انرژي شيميايي شراب رو
به انرژي الکتريکي افکار من تبديل مي کنه
و تارهاي صوتي من رو هدايت مي کنه
تا انرژي صوتي صداي من رو توليد کنند
اين چنين تغيير شکل هاي انرژي
هميشه و همه جا در حال رخ دادن هستند
انرژي حاصل از ستاره ي ما
باد ها و امواج
.و حيات اطراف ما رو به پيش مي بره
ما چقدر خوشبختيم که چنين منبع بي کراني از انرژي پاک داريم
مثل منّا(ترنجبين) که از بهشت بر ما فرو مي ريزد (اشاره به داستان نزول غذا براي قوم بني اسرائيل)
به سلامتي اَني جامپ کنِن
هنريتا سون لِويت
و سيسيليا پِين
براي پيشگام شدن در آغاز راه اختر فيزيک مدرن
.و به سلامتي همه ي خواهران خورشيد
هيچ گريزي از تغييرات کائنات وجود نداره
ده يا بيست ميليون سال از امروز
براي يک «لحظه» در مقياس کائنات
به نظر خواهد رسيد که شکارچي بالاخره چيزي نمونده که هفت خواهر رو بگيره
اما قبل از اينکه اونها رو به چنگ بياره
بزرگترين ستاره هاي خوشه ي شکارچي سوپرنوُا خواهند شد
تعقيب و گريز شکارچي و پليديس سرانجام پايان خواهد يافت
و هفت خواهر
با آرامش به بازوان چشم براه راه شيري
.مي خرامند
ما روي زمين از بازگشت(طلوع) خورشيد تنهايمان
به حق شگفت زده مي شويم
اما از سياره اي که در مدار ستاره اي
،در خوشه اي کُروي است
طلوعي زيباتر وجود خواهد داشت
نه طلوع خورشيد
بلکه طلوع کهکشان
بامدادي پر از 200 ميليارد ستاره
طلوع راه شيري
مارپيچ شکلي عظيم، با ابرهاي گازي درحال سقوط
،منظومه هاي ستاره ايِ متراکم ،اَبَر غول هاي درخشان
،خورشيد هاي ميان سالِ با ثبات غول هاي سرخ، کوتوله هاي سفيد
،سحابي هاي ستارگان، سوپرنوا ها
ستاره هاي نوتروني،پولسارها،سياهچاله ها
و کاملا حق داريم فکر کنيم
بسيار چيزهاي عجيب و غريب ديگر هستند .که هنوز کشف نکرده ايم
از چنين جهاني در فراز راه شيري
روشن است که اين آغازي خواهد بود
که بر همه ي جهانيان آشکار شود
که ما از اتم ها و ستارگان ساخته شده ايم
که ماده ي ما و ظاهر ما هر دو
،توسط کائناتِ عظيم و کهن ساخته شده است
.که ما خود بخشي از آن هستيم
ترجمه : عرفان